Zatrzymanie prawa jazdy po kontroli trzeźwości nie musi w każdym przypadku oznaczać skazania za przestępstwo i wieloletniego zakazu prowadzenia pojazdów. W sprawach dotyczących prowadzenia samochodu w stanie nietrzeźwości jednym z rozwiązań, o które może zabiegać obrona, jest warunkowe umorzenie postępowania karnego za jazdę po alkoholu.

Ma ono szczególne znaczenie dla kierowcy, ponieważ przy spełnieniu odpowiednich przesłanek pozwala zakończyć sprawę bez wyroku skazującego, a ponadto daje sądowi możliwość rezygnacji z zakazu prowadzenia pojazdów albo orzeczenia go na okres znacznie krótszy niż w przypadku skazania.

Nie oznacza to jednak, że warunkowe umorzenie przysługuje automatycznie każdej osobie, która po raz pierwszy prowadziła samochód po alkoholu. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy.

Jazda po użyciu alkoholu a jazda w stanie nietrzeźwości

W języku potocznym często mówi się po prostu o „jeździe po alkoholu”. Z punktu widzenia prawa kluczowe jest jednak ustalenie stężenia alkoholu.

Stan po użyciu alkoholu zachodzi, gdy zawartość alkoholu wynosi od 0,2‰ do 0,5‰ we krwi albo od 0,1 mg do 0,25 mg alkoholu w 1 dm³ wydychanego powietrza. Prowadzenie pojazdu mechanicznego w takim stanie jest co do zasady wykroczeniem z art. 87 § 1 Kodeksu wykroczeń.

Stan nietrzeźwości występuje natomiast, gdy zawartość alkoholu przekracza 0,5‰ we krwi albo 0,25 mg w 1 dm³ wydychanego powietrza. Prowadzenie pojazdu mechanicznego w takim stanie stanowi przestępstwo określone w art. 178a § 1 Kodeksu karnego, zagrożone obecnie karą pozbawienia wolności do 3 lat.

To rozróżnienie ma zasadnicze znaczenie dla dalszej obrony.

Czy można warunkowo umorzyć postępowanie za jazdę po alkoholu?

Tak. W przypadku przestępstwa prowadzenia pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości z art. 178a § 1 k.k. warunkowe umorzenie postępowania jest prawnie dopuszczalne.

Zgodnie z art. 66 k.k. sąd może warunkowo umorzyć postępowanie, jeżeli wina oraz społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne, okoliczności jego popełnienia nie budzą wątpliwości, a sprawca nie był wcześniej karany za przestępstwo umyślne. Znaczenie mają także jego dotychczasowy sposób życia, właściwości i warunki osobiste oraz pozytywna prognoza na przyszłość.

Przestępstwo z art. 178a § 1 k.k. jest zagrożone karą do 3 lat pozbawienia wolności, a więc spełnia również wynikający z art. 66 § 2 k.k. warunek dotyczący górnej granicy ustawowego zagrożenia.

Nie oznacza to jednak, że samo wcześniejsze niekaranie wystarczy.

Co sąd bierze pod uwagę przy warunkowym umorzeniu za jazdę po alkoholu?

W praktyce znaczenie ma całokształt okoliczności sprawy. Sąd może analizować między innymi poziom stężenia alkoholu, to, jak bardzo przekraczał on próg stanu nietrzeźwości, długość pokonanej trasy, miejsce i porę jazdy, natężenie ruchu, sposób prowadzenia pojazdu, to, czy doszło do kolizji albo wypadku, a także zachowanie kierowcy po zatrzymaniu.

Istotna jest również sytuacja osobista oskarżonego: wcześniejsza niekaralność za przestępstwo umyślne, dotychczasowe przestrzeganie prawa, ustabilizowany tryb życia, wykonywana praca czy okoliczności, w których doszło do zdarzenia.

Nie istnieje przy tym ustawowa zasada, zgodnie z którą np. określony wynik 0,6‰ czy 0,7‰ automatycznie gwarantuje albo wyklucza warunkowe umorzenie. Wynik badania jest bardzo istotny, ale sąd powinien dokonać oceny całej sprawy.

Najważniejsza korzyść – brak wyroku skazującego

Warunkowe umorzenie postępowania nie jest uniewinnieniem. Sąd ustala, że doszło do popełnienia czynu i że jego sprawca ponosi za niego odpowiedzialność.

Jednocześnie jednak wyrok warunkowo umarzający postępowanie nie jest wyrokiem skazującym. Taki wyrok nie znajduje się w Krajowym Rejestrze Karnym.

Dla wielu osób ma to ogromne znaczenie zawodowe i osobiste, zwłaszcza gdy wykonywany zawód, działalność gospodarcza albo sytuacja życiowa sprawiają, że samo skazanie mogłoby powodować daleko idące konsekwencje.

 

Warunkowe umorzenie może pozwolić na istotne ograniczenie konsekwencji związanych z zakazem prowadzenia pojazdów – przykład sprawy prowadzonej przez Kancelarię. Wobec oskarżonego orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w najniższym możliwym wymiarze – 1 roku.

Warunkowe umorzenie a zakaz prowadzenia pojazdów

To jeden z najważniejszych aspektów warunkowego umorzenia w sprawach z art. 178a § 1 k.k.

W przypadku skazania za przestępstwo popełnione w stanie nietrzeźwości przepisy przewidują co do zasady obowiązkowy zakaz prowadzenia pojazdów na okres co najmniej 3 lat.

Sytuacja jest inna przy warunkowym umorzeniu postępowania.

Z art. 67 § 3 k.k. wynika, że przy warunkowym umorzeniu sąd może, ale nie musi, orzec zakaz prowadzenia pojazdów. Jeżeli zdecyduje się go zastosować, jego wymiar może wynosić od roku do 2 lat.

Oznacza to, że w odpowiednio uzasadnionej sprawie możliwe jest zarówno:

warunkowe umorzenie bez orzekania zakazu prowadzenia pojazdów, jak i warunkowe umorzenie połączone z zakazem krótszym niż obligatoryjne minimum przewidziane przy skazaniu.

Ma to ogromne znaczenie między innymi dla osób, którym samochód jest potrzebny do wykonywania pracy lub prowadzenia działalności gospodarczej.

Co istotne, również najnowsze orzecznictwo Sądu Najwyższego potwierdza szczególny charakter art. 67 § 3 k.k. W wyroku V KK 135/26 Sąd Najwyższy wskazał, że przy warunkowym umorzeniu zakaz nie może przekroczyć dwóch lat i że regulacja ta ma charakter szczególny wobec obowiązkowego zakazu przewidzianego przy skazaniu.

To bardzo wartościowe orzeczenie do wykorzystania w artykule, ponieważ pochodzi z 2026 r.

Przykład z praktyki Kancelarii – wyrok warunkowo umarzający postępowanie w sprawie dotyczącej prowadzenia pojazdu po alkoholu. Przykład ten pokazuje, że przy wyższym stężeniu alkoholu również jest możliwość uzyskania warunkowego umorzenia postępowania.

Jak długo trwa okres próby?

Warunkowe umorzenie następuje na okres próby wynoszący od roku do 3 lat. Okres ten biegnie od chwili uprawomocnienia się orzeczenia.

Sąd może również nałożyć określone obowiązki oraz orzec świadczenie pieniężne. Treść rozstrzygnięcia zależy od konkretnej sprawy.

Warunkowego umorzenia nie należy więc utożsamiać z całkowitym brakiem konsekwencji. Jego istotą jest jednak zastosowanie wobec sprawcy reakcji prawnej znacznie odmiennej od klasycznego skazania.

A co z jazdą „po spożyciu” – do 0,5 promila?

Tutaj sytuacja wygląda inaczej.

Prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie po użyciu alkoholu, czyli zasadniczo przy wyniku od 0,2‰ do 0,5‰, stanowi wykroczenie z art. 87 § 1 k.w. Nie stosuje się więc do niego warunkowego umorzenia postępowania z art. 66 Kodeksu karnego.

Nie oznacza to jednak, że w sprawie o wykroczenie nie istnieją możliwości obrony zmierzające do złagodzenia konsekwencji.

Kodeks wykroczeń przewiduje w art. 39 możliwość, w przypadkach zasługujących na szczególne uwzględnienie, zastosowania nadzwyczajnego złagodzenia albo nawet odstąpienia od wymierzenia kary lub środka karnego. Ma to szczególne znaczenie dlatego, że za wykroczenie z art. 87 § 1 k.w. zasadniczo orzeka się zakaz prowadzenia pojazdów, którego wymiar wynosi od 6 miesięcy do 3 lat.

Także w sprawach, w których wynik nie przekroczył 0,5‰, warto więc przeanalizować zarówno prawidłowość przeprowadzonego badania, jak i możliwość ograniczenia skutków związanych z utratą prawa jazdy.

Czy warto składać wniosek o warunkowe umorzenie?

Nie w każdej sprawie warunkowe umorzenie będzie najlepszym rozwiązaniem. Czasami materiał dowodowy uzasadnia kwestionowanie samego faktu prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości, prawidłowości badania, czasu prowadzenia samochodu czy ustalonego stężenia alkoholu w chwili jazdy.

Jeżeli jednak okoliczności popełnienia czynu nie budzą zasadniczych wątpliwości, właściwie przygotowany wniosek o warunkowe umorzenie może stać się jednym z najważniejszych elementów strategii obrony.

Nie powinien on ograniczać się do informacji, że oskarżony wcześniej nie był karany. Należy wykazać wszystkie okoliczności przemawiające za tym, że stopień winy i społecznej szkodliwości nie są znaczne oraz że wobec danej osoby istnieje pozytywna prognoza kryminologiczna.

Adwokat w sprawie o jazdę po alkoholu – Żory, Mikołów i Śląsk

Kancelaria Adwokaci Bolesławscy prowadzi sprawy karne, w tym sprawy dotyczące prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości oraz po użyciu alkoholu. Jeżeli potrzebny jest Ci adwokat w Żorach w sprawie o jazdę po alkoholu, możemy przeanalizować materiał dowodowy i możliwe sposoby zakończenia postępowania.

W sprawach o jazdę po alkoholu analizujemy między innymi wyniki oraz przebieg badania trzeźwości, materiał z postępowania przygotowawczego, możliwość zakwestionowania zarzutów, a także przesłanki warunkowego umorzenia i możliwości ograniczenia okresu zakazu prowadzenia pojazdów.

Każda sprawa wymaga indywidualnej oceny. Wczesna analiza materiału dowodowego pozwala wybrać właściwą strategię jeszcze przed skierowaniem sprawy do sądu.

Pamiętaj! Jeśli zapadł już wyrok w Twojej sprawie, masz szansę na „skrócenie” zakazu prowadzenia pojazdów i ubieganie się o blokadę alkoholową.

UMÓW KONSULTACJĘ W SPRAWIE O JAZDĘ PO ALKOHOLU

adw. Jurand Bolesławski