Zdrada małżeńska jest jedną z najczęściej wskazywanych przyczyn rozwodu z orzekaniem o winie. Dla osoby zdradzonej sytuacja wydaje się zazwyczaj oczywista – skoro współmałżonek dopuścił się niewierności, powinien zostać uznany za wyłącznie winnego rozpadu małżeństwa.

W rzeczywistości zdrada nie zawsze oznacza, że sąd orzeknie rozwód z wyłącznej winy zdradzającego małżonka. Istotne znaczenie ma przede wszystkim to, kiedy doszło do zdrady, jakie były wcześniejsze relacje między małżonkami oraz czy niewierność rzeczywiście przyczyniła się do rozpadu małżeństwa.

Wyjaśniamy, kiedy zdrada może uzasadniać rozwód z orzeczeniem wyłącznej winy, jak ją udowodnić i jakie konsekwencje prawne może mieć takie rozstrzygnięcie.

Czy zdrada małżeńska jest podstawą do orzeczenia rozwodu z winy?

Zgodnie z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie są obowiązani do wspólnego pożycia, wzajemnej pomocy i wierności oraz współdziałania dla dobra rodziny.

Zdrada stanowi zatem naruszenie jednego z podstawowych obowiązków małżeńskich.

Nie oznacza to jednak, że samo jej wystąpienie jest wystarczające do orzeczenia rozwodu, a tym bardziej do przypisania wyłącznej winy jednemu z małżonków.

Zgodnie z art. 56 § 1 k.r.o. podstawową przesłanką rozwodu jest zupełny i trwały rozkład pożycia małżeńskiego.

Natomiast art. 57 § 1 k.r.o. przewiduje, że sąd, orzekając rozwód, rozstrzyga również, czy i który z małżonków ponosi winę za rozkład pożycia.

W praktyce oznacza to konieczność ustalenia nie tylko tego, czy doszło do zdrady, lecz także czy zdrada była przyczyną rozpadu małżeństwa albo jedną z jego przyczyn.

Jeżeli niewierność doprowadziła do utraty zaufania, zerwania więzi emocjonalnej i ostatecznego rozpadu związku, może uzasadniać przypisanie winy zdradzającemu małżonkowi.

Sąd musi jednak uwzględnić również zachowanie drugiej strony.

Kiedy zdrada oznacza wyłączną winę za rozpad małżeństwa?

Orzeczenie rozwodu z wyłącznej winy zdradzającego małżonka jest możliwe, gdy jego zawinione zachowanie doprowadziło do zupełnego i trwałego rozkładu pożycia, a drugi małżonek nie przyczynił się do tego rozkładu w sposób zawiniony.

Przykładowo małżonkowie przez wiele lat prowadzili wspólne gospodarstwo domowe, utrzymywali więź emocjonalną i planowali wspólną przyszłość. Jeden z nich nawiązał romans, a następnie zdecydował się odejść do nowego partnera. Drugi małżonek nie dopuścił się zachowań, które można byłoby uznać za zawinione przyczyny rozpadu związku.

W takiej sytuacji zdrada może stanowić podstawę orzeczenia rozwodu z wyłącznej winy małżonka, który dopuścił się niewierności.

Nie jest przy tym konieczne, aby romans trwał przez wiele miesięcy czy lat. Nawet pojedyncze zachowanie może mieć istotne znaczenie, jeżeli doprowadziło do nieodwracalnego zerwania więzi małżeńskich.

Ostateczna ocena zawsze zależy jednak od okoliczności konkretnej sprawy.

Zdrada po rozpadzie małżeństwa – ważny wyrok Sądu Najwyższego

Szczególnie interesująca jest sytuacja, w której jeden z małżonków nawiązuje nową relację, ale małżeństwo już wcześniej faktycznie przestało istnieć.

Czy taka osoba również powinna zostać uznana za winną rozwodu?

Sąd Najwyższy w wyroku z 28 września 2000 r., IV CKN 112/00, przyjął, że związanie się z innym partnerem już po nastąpieniu zupełnego i trwałego rozkładu pożycia nie stanowi podstawy do przypisania winy za ten rozkład.

Rozstrzygnięcie to ma bardzo duże znaczenie praktyczne.

Wina w sprawie rozwodowej nie sprowadza się bowiem wyłącznie do moralnej oceny zachowania małżonka. Konieczne jest wykazanie związku przyczynowego między naruszeniem obowiązków małżeńskich a rozpadem pożycia.

Jeżeli rozkład pożycia był już zupełny i trwały, późniejszy związek z inną osobą nie mógł być jego przyczyną.

Przykład: nowy związek po wieloletniej separacji faktycznej

Małżonkowie od kilku lat mieszkają osobno, nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego, nie utrzymują więzi emocjonalnej i nie zamierzają wracać do wspólnego pożycia.

Dopiero po tym czasie jeden z nich nawiązuje nową relację.

W takich okolicznościach samo wykazanie nowego związku nie powinno automatycznie prowadzić do przypisania winy za rozkład małżeństwa.

Trzeba jednak podkreślić, że samo zamieszkiwanie osobno nie przesądza jeszcze o zupełnym i trwałym rozkładzie pożycia. Sąd będzie badał również pozostałe więzi między małżonkami oraz to, czy istniały realne perspektywy odbudowania małżeństwa.

Czy zdrada zawsze oznacza wyłączną winę, jeśli drugi małżonek również zawinił?

Nie. To kolejna bardzo istotna kwestia.

W sprawach rozwodowych zdarza się, że zdrada była jedną z przyczyn rozpadu małżeństwa, ale nie jedyną.

Przykładowo jeden z małżonków dopuszczał się wieloletniej przemocy psychicznej, poniżał współmałżonka i zaniedbywał rodzinę. Drugi małżonek, jeszcze przed zupełnym i trwałym rozpadem pożycia, nawiązał relację z inną osobą, co również przyczyniło się do rozpadu związku.

Jeżeli sąd uzna, że zachowania obojga małżonków były zawinionymi przyczynami rozkładu pożycia, może orzec rozwód z winy obu stron.

Co istotne, polskie prawo nie przewiduje procentowego ustalania winy.

Nie można więc domagać się orzeczenia, że jeden małżonek ponosi 90% winy, a drugi 10%.

Nawet jeśli zachowanie jednego z małżonków było znacznie bardziej naganne, nie wyklucza to przypisania winy obojgu, jeżeli każdy z nich zawinionym zachowaniem przyczynił się do rozkładu pożycia.

Właśnie dlatego udowodnienie zdrady nie jest równoznaczne z wygraniem sprawy o rozwód z wyłącznej winy drugiego małżonka.

Czy zdrada emocjonalna również może oznaczać winę?

Zdrada nie zawsze musi polegać na utrzymywaniu kontaktów seksualnych z inną osobą.

W praktyce sądowej znaczenie mogą mieć również zachowania naruszające obowiązek wierności i lojalności małżeńskiej, takie jak nawiązanie intymnej relacji emocjonalnej, ukrywanie bliskiego związku z inną osobą czy zachowania stwarzające uzasadnione pozory niewierności.

Przykładowo jeden z małżonków regularnie wymienia z inną osobą wiadomości o charakterze miłosnym, planuje z nią wspólną przyszłość, a jednocześnie świadomie odsuwa się od współmałżonka.

Nawet jeśli nie zostanie udowodniony kontakt seksualny, takie zachowania mogą mieć znaczenie przy ocenie przyczyn rozpadu małżeństwa.

Nie oznacza to jednak, że każda przyjaźń, częsta korespondencja czy bliska znajomość z inną osobą stanowi zdradę.

Konieczna jest ocena charakteru relacji i jej wpływu na małżeństwo.

Jak udowodnić zdradę w sądzie rozwodowym?

W postępowaniu rozwodowym mogą zostać wykorzystane różne środki dowodowe.

Najczęściej są to:

  • wiadomości SMS i korespondencja w komunikatorach, takich jak Messenger czy WhatsApp;
  • wiadomości e-mail;
  • zdjęcia i nagrania;
  • zeznania świadków;
  • dokumenty i materiały zgromadzone przez prywatnego detektywa;
  • korespondencja, w której małżonek przyznaje się do zdrady;
  • inne materiały potwierdzające charakter i czas trwania relacji.

Nie istnieje jednak zasada, że określony rodzaj dowodu automatycznie przesądza o zdradzie.

Sąd ocenia wiarygodność materiału dowodowego oraz jego znaczenie dla ustalenia przyczyn rozpadu pożycia.

Warto także pamiętać, że sposób pozyskania dowodów może mieć znaczenie prawne. Włamywanie się do cudzej poczty elektronicznej, przełamywanie zabezpieczeń telefonu czy nieuprawnione podsłuchiwanie rozmów może prowadzić do odpowiedzialności prawnej.

Więcej o dopuszczalności SMS-ów, nagrań i zeznań świadków wyjaśniamy w osobnym artykule: „Rozwód z orzekaniem o winie – jakie dowody sąd bierze pod uwagę?”.

Czy przebaczenie zdrady wyklucza orzeczenie winy?

Nie zawsze.

Zdarza się, że małżonek dowiaduje się o zdradzie, ale decyduje się wybaczyć i kontynuować małżeństwo.

Po pewnym czasie związek jednak się rozpada.

W takiej sytuacji sąd może badać, czy zdrada rzeczywiście pozostawała przyczyną późniejszego rozkładu pożycia, czy też małżonkowie odbudowali relację, a małżeństwo rozpadło się następnie z innych powodów.

Samo przebaczenie nie stanowi automatycznej przeszkody do powoływania się na wcześniejszą zdradę.

Istotne będą jednak późniejsze zachowania małżonków, rzeczywisty stan ich relacji oraz przyczyny ostatecznego rozstania.

A co dzieje się w sytuacji gdy w o zdradzie dowiesz się po orzeczeniu rozwodu?

Więcej na temat temat przeczytasz w artkule na temat ważnego orzeczenia Sądu Najwyższego.

Zdrada a alimenty na małżonka po rozwodzie

Orzeczenie rozwodu z wyłącznej winy jednego z małżonków może mieć istotne konsekwencje finansowe.

Zgodnie z art. 60 § 2 k.r.o., jeżeli rozwód powoduje istotne pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego, może on żądać alimentów od małżonka uznanego za wyłącznie winnego rozkładu pożycia.

W takiej sytuacji nie jest konieczne wykazanie niedostatku.

Przykładowo małżonek niewinny przez wiele lat zajmował się wychowaniem dzieci i prowadzeniem domu, podczas gdy drugi małżonek rozwijał karierę zawodową. Po rozwodzie sytuacja materialna małżonka niewinnego może ulec istotnemu pogorszeniu.

Jeżeli spełnione zostaną przesłanki ustawowe, sąd może zasądzić na jego rzecz alimenty.

Nie oznacza to jednak, że osoba zdradzona automatycznie otrzyma alimenty.

Konieczne jest zgłoszenie odpowiedniego żądania oraz wykazanie przesłanek przewidzianych w ustawie.

Warto też pamiętać, że pięcioletni termin wygaśnięcia obowiązku alimentacyjnego przewidziany w art. 60 § 3 k.r.o. dotyczy sytuacji, gdy zobowiązanym jest małżonek, który nie został uznany za winnego rozkładu pożycia. Nie jest to ogólny pięcioletni limit alimentów należnych od małżonka wyłącznie winnego.

Zdrada a podział majątku – czy zdradzający małżonek dostanie połowę?

Wbrew dość powszechnemu przekonaniu orzeczenie rozwodu z wyłącznej winy jednego z małżonków nie oznacza automatycznie, że otrzyma on mniejszą część majątku wspólnego.

Zasadą wynikającą z art. 43 § 1 k.r.o. jest równość udziałów małżonków w majątku wspólnym.

Ustalenie nierównych udziałów wymaga spełnienia odrębnych przesłanek ustawowych, w tym istnienia ważnych powodów oraz uwzględnienia stopnia przyczynienia się małżonków do powstania majątku.

Wina za rozkład pożycia może w określonych okolicznościach mieć znaczenie przy ocenie ważnych powodów, jednak nie zastępuje pozostałych przesłanek.

Nie można zatem przyjąć, że małżonek zdradzający automatycznie traci prawo do połowy wspólnego majątku.

Więcej o nierównym podziale majątku przeczytasz w artykule: „Nierówny podział majątku po rozwodzie – wyższe zarobki nie wystarczą”.

Czy można uzyskać rozwód bez orzekania o winie mimo zdrady?

Tak.

Art. 57 § 2 k.r.o. przewiduje, że na zgodne żądanie małżonków sąd zaniecha orzekania o winie.

Oznacza to, że nawet w przypadku niewierności małżonkowie mogą zdecydować się na rozwód bez orzekania o winie.

Rozwiązanie takie może ograniczyć zakres postępowania dowodowego i pozwolić uniknąć szczegółowego badania intymnych okoliczności życia małżeńskiego.

Nie zawsze będzie jednak korzystne dla małżonka zdradzonego.

W szczególności rezygnacja z orzekania o winie może mieć znaczenie dla możliwości dochodzenia alimentów na podstawie art. 60 § 2 k.r.o.

Decyzja powinna więc uwzględniać nie tylko przebieg postępowania, ale również jego przyszłe konsekwencje prawne i finansowe.

Czy zdradzający małżonek może sam wystąpić o rozwód?

Tak, ale jego żądanie może napotkać istotne ograniczenie.

Zgodnie z art. 56 § 3 k.r.o. rozwód nie jest co do zasady dopuszczalny, jeżeli żąda go małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia, a drugi małżonek nie wyraża na rozwód zgody.

Ustawa przewiduje jednak wyjątek, gdy odmowa zgody jest w konkretnych okolicznościach sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.

Dlatego nawet wykazanie, że małżeństwo całkowicie się rozpadło, nie zawsze wystarczy do uzyskania rozwodu na żądanie małżonka wyłącznie winnego.

Nie oznacza to również, że drugi małżonek może skutecznie blokować rozwód w każdej sytuacji.

Najczęściej zadawane pytania – zdrada a rozwód

Czy zdrada zawsze oznacza rozwód z winy zdradzającego?

Nie. Sąd musi ustalić, czy zdrada była przyczyną rozkładu pożycia oraz czy drugi małżonek również nie ponosi winy za rozpad związku.

Czy zdrada po wyprowadzce z domu oznacza winę?

Nie zawsze. Sama wyprowadzka nie oznacza jeszcze zupełnego i trwałego rozkładu pożycia. Jeśli jednak taki rozkład nastąpił już wcześniej, późniejsza relacja z inną osobą nie stanowi przyczyny tego rozkładu.

Czy wiadomości z kochanką lub kochankiem wystarczą do udowodnienia zdrady?

Mogą stanowić istotny dowód. Sąd ocenia jednak ich autentyczność, treść, kontekst oraz pozostałe okoliczności sprawy.

Czy zdrada emocjonalna może być podstawą orzeczenia winy?

Tak, jeśli konkretne zachowania naruszały obowiązki małżeńskie i przyczyniły się do rozpadu pożycia. Nie każda bliska znajomość stanowi jednak naruszenie obowiązku wierności.

Czy zdrada wpływa na alimenty na dzieci?

Sama zdrada nie stanowi podstawy do podwyższenia ani obniżenia alimentów na dzieci. Ich wysokość zależy przede wszystkim od usprawiedliwionych potrzeb dziecka oraz możliwości zarobkowych i majątkowych rodziców.

Czy zdradzający małżonek traci prawo do majątku?

Nie. Sama zdrada ani orzeczenie wyłącznej winy nie powodują automatycznej utraty udziału w majątku wspólnym.

Czy można wybaczyć zdradę, a później żądać rozwodu z winy?

Tak, ale znaczenie będzie miało to, czy wcześniejsza zdrada rzeczywiście przyczyniła się do ostatecznego rozpadu małżeństwa.

Zdrada a rozwód – pomoc adwokata w Żorach

Sprawy rozwodowe, w których jednym z głównych zarzutów jest zdrada małżeńska, wymagają szczególnie dokładnej analizy przyczyn rozpadu pożycia. Samo wykazanie niewierności nie zawsze wystarczy do uzyskania rozwodu z wyłącznej winy drugiego małżonka.

Kluczowe znaczenie może mieć ustalenie chronologii zdarzeń, zgromadzenie odpowiednich dowodów oraz ocena zachowania obojga małżonków.

Kancelaria Adwokaci Bolesławscy w Żorach prowadzi sprawy o rozwód, w tym postępowania dotyczące orzekania o winie, alimentów, władzy rodzicielskiej i kontaktów z dziećmi.

Jeżeli rozważasz rozwód z orzekaniem o winie lub zostałeś pozwany o rozwód, warto skonsultować swoją sytuację z adwokatem w Żorach jeszcze przed podjęciem decyzji procesowych. Odpowiednie przygotowanie sprawy może mieć istotne znaczenie dla jej wyniku.