Wraz z rozwojem branży kosmetycznej w zastraszającym tempie rośnie liczba spraw o odszkodowanie za błędnie wykonane zabiegi. Odpowiedzialność salonów kosmetycznych czy klinik medycyny estetycznej, w zależności od okoliczności, może wynikać z umowy lub czynu niedozwolonego. Wybór podstawy odpowiedzialności zależy od okoliczności sprawy oraz istnienia stosunku umownego między klientem a salonem lub konkretnym wykonawcą zabiegu. Sąd Najwyższy podkreśla jednak, że zabiegi kosmetyczne są zobowiązaniami starannego działania, nie rezultatu – brak oczekiwanego efektu nie oznacza automatycznej odpowiedzialności, o ile nie doszło do błędu.

W dobie kultu piękna, coraz częściej i chętniej korzystamy z zabiegów kosmetyki estetycznej. Co do zasady zabiegi te, jako bezinwazyjne, wydają się bezpieczne dla naszego zdrowia. Wolumetria, makijaż permanentny, mikrodermabrazja, mezoterapia, botoks, lifting, kwasy, depilacja laserowa czy wypełnianie ust to jedynie skromna część zabiegów kosmetycznych współcześnie oferowanych na rynku. Gabinety kuszą konkurencyjnymi cenami, lecz nie należą niestety do rzadkości sytuacje, gdy klientka lub klient, zamiast cieszyć się oczekiwanym efektem, mierzą się z bólem, poparzeniem, obrzękiem, odrętwiałymi ustami, grudkami pod skórą lub innymi dolegliwościami, które zamiast z czasem niknąć, nasilają się.

Zabieg kosmetyczny – definicja

Czym właściwie jest zabieg kosmetyczny? Definicji próżno szukać w przepisach prawa. To potoczne określenie wykorzystywane przez różne grupy zawodowe – kosmetologów, kosmetyczki i lekarzy, w tym lekarzy medycyny estetycznej.

Zabieg kosmetyczny może być zatem zabiegiem estetycznym, medycznym lub leczniczym, a właściwa kwalifikacja danego zabiegu wskazuje czy w danym przypadku należy stosować odpowiednio ustawę o zawodach lekarza i lekarza dentysty, czy też nie.

Odpowiedzialność cywilna – rodzaje

Klient, który uważa, że zabieg kosmetyczny wykonano nieprawidłowo może dochodzić roszczeń odszkodowawczych na podstawie przepisów kodeksu cywilnego. Może powołać się na odpowiedzialność z czynu niedozwolonego (odpowiedzialność deliktowa) lub umowy (odpowiedzialność kontraktowa).

I. Odpowiedzialność deliktowa

Art. 415 Kodeksu cywilnego

Kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia.

Z odpowiedzialnością deliktową mamy do czynienia, gdy osoba wykonująca zabieg nie przestrzega instrukcji i wskutek tego dochodzi do powstania szkody u klienta. Podstawowym przykładem jest sytuacja, w której kosmetyczka wykonując dany zabieg nie przestrzega instrukcji użytkowania lub procedury działania. Mianowicie chodzi o instrukcję stosowania określonych narzędzi, substancji kosmetycznych czy wymogów higienicznych. W efekcie takiego działania lub zaniechania zabieg wykonano nieprawidłowo, a efektem takiego działania jest szkoda (np. oparzenia, obrzęk, grudki, zwapnienia, wstrząs anafilaktyczny).

II. Odpowiedzialność kontraktowa

Art. 471 Kodeksu cywilnego

Dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

Prócz odpowiedzialności deliktowej, właściciel salonu może zostać również pociągnięty do odpowiedzialności z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy. Choć w gabinecie klient nie podpisuje wielostronicowych umów, należy pamiętać, że w salonie dochodzi do zawarcia umowy.

III. Odpowiedzialność za osoby trzecie

Właściciel gabinetu musi również zdawać sobie sprawę z możliwości pociągnięcia go do odpowiedzialności w razie wyrządzenia szkody przez osobę służbowo mu podległą. Najczęściej dotyczy to osób zatrudnionych w gabinecie na umowę o pracę.

Art. 430 Kodeksu cywilnego

Kto na własny rachunek powierza wykonanie czynności osobie, która przy wykonywaniu tej czynności podlega jego kierownictwu i ma obowiązek stosować się do jego wskazówek, ten jest odpowiedzialny za szkodę wyrządzoną z winy tej osoby przy wykonywaniu powierzonej jej czynności.

W razie wyrządzenia przez pracownika przy wykonywaniu przez niego obowiązków pracowniczych szkody, szkodę tę, jako pracodawca, musi naprawić właściciel gabinetu kosmetologicznego.

Jeżeli pracodawca naprawił już szkodę wyrządzoną osobie trzeciej, może dochodzić od swego pracownika, na zasadach określonych w kodeksie pracy, zwrotu wypłaconego tej osobie odszkodowania. Nie zawsze jednak pracodawca uzyska zwrot wypłaconego odszkodowania – w całości lub w ogóle. Wynika to z faktu, że nie zawsze działanie pracownika wyrządzające szkodę i powodujące odpowiedzialność pracodawcy wobec osoby trzeciej, zostanie uznane za zawinione w rozumieniu kodeksu pracy. Dlatego też tak istotne jest świadome zatrudnianie osób mających odpowiednie kwalifikacje i doświadczenie.

Art. 120 Kodeks pracy

§ 1. W razie wyrządzenia przez pracownika przy wykonywaniu przez niego obowiązków pracowniczych szkody osobie trzeciej, zobowiązany do naprawienia szkody jest wyłącznie pracodawca.
§ 2. Wobec pracodawcy, który naprawił szkodę wyrządzoną osobie trzeciej, pracownik ponosi odpowiedzialność przewidzianą w przepisach niniejszego rozdziału.

Ustalenie odpowiedzialności bywa zadaniem karkołomnym zwłaszcza w przypadku, gdy osoby pracujące w salonie kosmetologicznym współpracują na podstawie umowy innej niż umowa o pracę. W takim wypadku kluczowe znaczenie ma dobrze sporządzona umowa o współpracy zabezpieczająca właściciela salonu. Od treści tej umowy bowiem w dużej mierze zależeć będzie odpowiedzialność prawna właściciela gabinetu.

Odszkodowanie i zadośćuczynienie za źle wykonany zabieg

Za źle wykonany zabieg klient może dochodzić nie tylko odszkodowania za wyrządzoną szkodę, ale również zadośćuczynienia za doznaną krzywdę.

Odszkodowanie

Odszkodowanie to naprawienie szkody obejmującej wszelkie wynikłe z tego powodu koszty związane z pokryciem strat materialnych, takie jak m.in.:

• koszty leczenia;
• koszty dojazdów do placówek medycznych;
• koszty leków;
• utracone zarobki, itp.

Poniesione przez osobę poszkodowaną wydatki determinują wysokość odszkodowania. Wydatki te należy udokumentować przedstawiając faktury imienne, rachunki lub inne dokumenty wykazujące zasadność poniesionych kosztów. Dochodząc odszkodowania w pierwszej kolejności trzeba wykazać, że między działaniem (lub zaniechaniem) kosmetyczki a szkodą, którą poniósł klient, istnieje związek przyczynowy. Najprościej mówiąc, oznacza to, że szkoda musi być bezpośrednim skutkiem działania kosmetyczki.

Zadośćuczynienie

Celem zadośćuczynienia jest zrekompensowanie klientowi doznanych cierpień fizycznych i psychicznych. A jego wielkość zależy od oceny całokształtu okoliczności, w tym rozmiaru doznanych cierpień, ich intensywności, trwałości czy nieodwracalnego charakteru. Przy ustalaniu rozmiaru cierpień i ujemnych doznań psychicznych powinny być przede wszystkim uwzględniane zobiektywizowane kryteria oceny, jednakże w relacji do indywidualnych okoliczności danego przypadku. Ponadto, zadośćuczynienie ma posiadać charakter kompensacyjny i obiektywnie rzecz biorąc musi przedstawiać ekonomicznie odczuwalną wartość, nie może być ani symboliczne ani zbyt wygórowane, a jego kwota winna być tak dobrana, aby odpowiadała aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa (wyrok SA w Krakowie z dnia 12.07.2017 r., I ACa 137/17).

Poniżej znajdują się przykłady kwot zasądzonych tytułem zadośćuczynienia:

• Zabieg epilacji światłem. Klient doznał poparzenia 2% powierzchni ciała. Sąd zasądził zadośćuczynienie w wysokości 30.000,00 zł;
• Zabieg mikrodermabrazji diamentowej wraz z aplikacją kwasu mlekowego – poparzenie skóry oraz wtórna infekcja bakteryjna, których aktywne objawy pozostawały nasilone przez okres 7 dni. Sąd zasądził zadośćuczynienie w wysokości 5.000,00 zł;
• Makijaż permanentny. W wyniku zabiegu niepoprawnie wykonano kreskę na powiekach i ustach. Sąd zasądził zadośćuczynienie w wysokości 3.500,00 zł;
• Zabieg powiększenia ust, w wyniku którego pojawiły się efekty uboczne, tj. opuchlizna, widoczne grudki czy asymetria. Sąd zasądził zadośćuczynienie w wysokości 10.000,00 zł.

Jakie dokumenty zebrać, by uzyskać odszkodowanie i zadośćuczynienie?

By zwiększyć szanse na uzyskanie odszkodowania i zadośćuczynienia, należy zgromadzić odpowiednią dokumentację, która potwierdzi zaistnienie szkody, jej przyczyny oraz konsekwencje.

Oto przykładowa lista dokumentów, które warto skompletować:

• dokumenty dotyczące usługi kosmetycznej (rachunek, umowa, zgoda na zabieg, materiały informacyjne),
• zdjęcia lub filmy obrazujące stan przed i po zabiegu, dokumentujące skutki błędu kosmetycznego,
• dokumentację medyczną (zaświadczenia lekarskie, opinie lekarzy, historię leczenia),
• rachunki za leczenie i dojazdy do lekarzy,
• korespondencję z salonem kosmetycznym.

Jak długo po zabiegu można dochodzić odszkodowania za błąd kosmetyczny?

Roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym (którym może być m.in. błąd kosmetologa czy kosmetyczki) ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się albo przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę.

Jeżeli jednak szkoda wynikła ze zbrodni lub występku, roszczenie o naprawienie szkody ulega przedawnieniu z upływem lat dwudziestu od dnia popełnienia przestępstwa bez względu na to, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia.

Przedawnienie roszczeń osoby małoletniej o naprawienie szkody na osobie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat dwóch od uzyskania przez nią pełnoletności.

Odpowiedzialność karna

Oprócz odpowiedzialności cywilnej, w przypadkach skrajnych, osoba wykonująca zabieg może zostać pociągnięta do odpowiedzialności karnej. Przy ustalaniu odpowiedzialności decydujące znaczenie będzie miał fakt, czy klient wyraził zgodę na zabieg oraz prawidłowe zakwalifikowanie powstałej szkody na osobie, czyli ustalenie skali uszczerbku doznanego w wyniku nieudanego zabiegu kosmetycznego.

I. Naruszenie nietykalności cielesnej

W pierwszej kolejności należy wskazać, że na gruncie prawa karnego, dokonanie czynności jakkolwiek ingerującej w ciało człowieka bez jego uprzedniej zgody, może zostać potraktowane jako naruszenie nietykalności cielesnej. To dlatego kluczowym jest odebranie pisemnej i prawidłowo skonstruowanej zgody na zabieg kosmetyczny.

II. Zabieg wykonany bez zgody

Odebranie zgody klienta na zabieg jest kluczowe w przypadku zabiegów leczniczych. Dlaczego? Po pierwsze. Choć w potocznym rozumieniu, dany zabieg jest nazywany zabiegiem kosmetycznym, to tak naprawdę może być kwalifikowany jako zabieg medyczny. Po drugie, choć przepis dotyczy wyłącznie zabiegów leczniczych, istnieją poglądy wskazujące, że taki zabieg to wszelkiego rodzaju świadczenia zdrowotne. W zależności od tego z jakim zabiegiem kosmetycznym mamy do czynienia, może on zostać zakwalifikowany do grupy zabiegów leczniczych bądź nie.

Art. 192 Kodeksu karnego

§ 1. Kto wykonuje zabieg leczniczy bez zgody pacjenta, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.
§ 2. Ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego.

III. Lekki lub średni uszczerbek na zdrowiu

W zależności od powstałej szkody, osoba wykonująca zabieg może zostać pociągnięta do odpowiedzialności karnej z tytułu spowodowania uszczerbku na zdrowiu. Zakres odpowiedzialności będzie wówczas zależał od tego czy spowodowana szkoda to lekki, średni lub ciężki uszczerbek na zdrowiu.

Art. 157 Kodeksu karnego

§ 1. Kto powoduje naruszenie czynności narządu ciała lub rozstrój zdrowia, inny niż określony w art. 156 § 1, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
§ 2. Kto powoduje naruszenie czynności narządu ciała lub rozstrój zdrowia trwający nie dłużej niż 7 dni, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2
§ 3. Jeżeli sprawca czynu określonego w § 1 lub 2 działa nieumyślnie, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku
§ 4. Ściganie przestępstwa określonego w § 2 lub 3, jeżeli naruszenie czynności narządu ciała lub rozstrój zdrowia nie trwał dłużej niż 7 dni, odbywa się z oskarżenia prywatnego, chyba że pokrzywdzonym jest osoba najbliższa zamieszkująca wspólnie ze sprawcą
§ 5. Jeżeli pokrzywdzonym jest osoba najbliższa, ściganie przestępstwa określonego w § 3 następuje na jej wniosek.

III. Ciężki uszczerbek na zdrowiu

Odpowiedzialności karnej podlega osoba, która powoduje ciężki uszczerbek na zdrowiu. W zależności od stopnia tego uszczerbku oraz długości trwania rozstroju zdrowia, sprawca podlega karze grzywny ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności.

Art. 156 Kodeksu karnego

§ 1. Kto powoduje ciężki uszczerbek na zdrowiu w postaci: pozbawienia człowieka wzroku, słuchu, mowy, zdolności płodzenia, innego ciężkiego kalectwa, ciężkiej choroby nieuleczalnej lub długotrwałej, choroby realnie zagrażającej życiu, trwałej choroby psychicznej, całkowitej albo znacznej trwałej niezdolności do pracy w zawodzie lub trwałego, istotnego zeszpecenia lub zniekształcenia ciała, podlega karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 3
§ 2. Jeżeli sprawca działa nieumyślnie, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
§ 3. Jeżeli następstwem czynu określonego w § 1 jest śmierć człowieka, sprawca podlega karze pozbawienia wolności od lat 5, karze 25 lat pozbawienia wolności albo karze dożywotniego pozbawienia wolności.

Warto dodać na koniec, że zgoda pokrzywdzonego klienta, nawet w pełni świadoma i dobrowolna, przy spowodowaniu ciężkiego uszkodzenia ciała nie wyłącza odpowiedzialności karnej (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17.05.2022 r., III KK 380/20).

Niezależnie od ścieżki postępowania, dla uzyskania odszkodowania i zadośćuczynienia w omawianym zakresie lecz również celem zabezpieczenia się przed roszczeniami, kluczowa jest współpraca z kompetentnym prawnikiem. Nasza kancelaria pomoże Państwu tak w procesie dochodzenia należności w związku z wszelkiego rodzaju błędami w sztuce, jak i w zabezpieczeniu przed wszelkiego rodzaju roszczeniami.

Zapraszamy do kontaktu.

Drogi Czytelniku. Niniejszy wpis nie stanowi porady ani opinii prawnej w rozumieniu przepisów prawa, lecz ma charakter wyłącznie informacyjny. Autor wpisu nie ponosi odpowiedzialności za ewentualne skutki decyzji podejmowanych na jego podstawie.

#nieudanyzabieg #odszkodowanie #zadośćuczynienie #odpowiedzialnośćprawna #błądwsztuce #odpowiedzialnośćcywilna #odpowiedzialnośćkarna